Statische elektriciteit meten, zo doe je dat

Bij problemen met statische elektriciteit wordt vaak op gevoel gezocht naar de oorzaak. Een collega kan bijvoorbeeld voelen dat zijn armharen overeind gaan staan of regelmatig een klein schokje krijgen. Dat vertelt je dat er sprake is van een elektrostatisch probleem, maar niet hoeveel statische elektriciteit er aanwezig is, waar het probleem precies ontstaat en of een oplossing daadwerkelijk werkt. Daarom schiet je in de praktijk met oordelen op gevoel al snel tekort.

Statische elektriciteit is namelijk niet overal op een materiaal even sterk aanwezig. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat je op een bepaald punt vrijwel niets meet, terwijl je 10 centimeter verderop een zeer hoge waarde meet. Ook veranderen de waarden gedurende het productieproces. De hoeveelheid statische lading kan bijvoorbeeld verschillen afhankelijk van:

• de snelheid van het productieproces;
• het materiaal dat wordt verwerkt;
• wrijving en contact tussen materialen;
• de luchtvochtigheid;
• de temperatuur;
• het moment waarop je meet;
• de positie van het materiaal in de machine.

Een goede meting geeft daarom veel meer informatie dan alleen de constatering dat er “veel statische elektriciteit” is.

Statische elektriciteit meten met een static meter

Voor het meten van statische elektriciteit gebruik je een elektrische veldsterktemeter, ook wel een static meter of statische elektriciteitsmeter genoemd. Wij maken vrijwel altijd gebruik van de 715 static meter. Een static meter meet het elektrische veld dat door de statische lading wordt veroorzaakt. De meetwaarde wordt weergegeven in volt of kilovolt (kV) en de meter geeft ook de polariteit aan: positief (+) of negatief (-). Je kunt daarmee bijvoorbeeld vaststellen dat een kunststof folie op een bepaald punt +8 kV geladen is, terwijl een ander punt van dezelfde folie -2 kV meet. Dat is belangrijke informatie wanneer je de oorzaak van een probleem probeert te achterhalen.

Welke static meter moet je hebben voor goede metingen?

Wij van wc-eend adviseren natuurlijk wc-eend: kies voor onze 715 static meter of voor onze EX-715 static meter (voor ATEX-zones). Deze gebruiken we zelf ook bij al onze metingen. Ze werken erg eenvoudig en rigide, zijn goed geprijsd, maar vooral zijn ze ontzettend betrouwbaar en valide. Ze worden gekalibreerd voor levering, zodat je altijd goede metingen hebben. Er zijn ook andere merken die goede static meters leveren, maar hou dan rekening met een (vaak aanzienlijk) hogere prijs. Wat je ook doet, bestel in ieder geval geen namaakmeters via Chinese webshops en probeer ook niet te meten met een multimeter. Kies altijd voor kwaliteit. Heb je nog geen static meter en wil je morgen al meten? Dat kan, onze meters zijn op voorraad en worden bijna altijd de volgende werkdag al geleverd.

Statische elektriciteit zelf meten of laten meten?

Onze static meters zijn zoals gezegd ontzettend eenvoudig in gebruik, dus je kunt prima zelf meten. Uiteraard kunnen we hierbij helpen. Het voordeel van zelf een static meter hebben is dat je bij eventuele problemen direct inzicht krijgt in waar de statische lading ontstaat en hoe hoog de waarden zijn. Als het probleem erg complex is kunnen verschillende materialen, machines en processtappen elkaar beïnvloeden. In dat geval kan een gerichte meting op locatie helpen om de oorzaak van het probleem te vinden. Dat is het moment dat wij ten tonele verschijnen. We kijken dan vaak niet alleen naar de gemeten kV-waarden, maar ook naar het productieproces en de omstandigheden waaronder het probleem ontstaat. Ook meten we dan vaak de oppervlakteweerstand van de producten in jullie proces. Hoe dan ook: of je nou zelf meet of ons laat meten, je krijgt direct een goed beeld van waar en wanneer de lading opbouwt. Het geeft je bovendien een duidelijke richting voor concrete oplossingen, zoals het toepassen van ionisatieapparatuur.

Hoe gebruik je onze static meter?

Onze static meter is erg eenvoudig te gebruiken. Je richt de meter op het materiaal of oppervlak dat je wilt meten en leest de waarde af op het display. Daarbij is het belangrijk om de voorgeschreven meetafstand van de meter aan te houden. De afstand tussen de meter en het te meten oppervlak heeft namelijk invloed op de meting. Werk daarom bij een onderzoek zo consequent mogelijk:

1. Bepaal waar het statische probleem optreedt.
2. Meet op verschillende punten rond de probleemlocatie.
3. Noteer de gemeten waarden en de polariteit (+ of -).
4. Herhaal de metingen onder verschillende omstandigheden.
5. Kijk waar de hoogste waarden ontstaan.
6. Bepaal vervolgens waar en hoe je de statische lading wilt neutraliseren.
7. Meet na het toepassen van een oplossing opnieuw om te controleren of deze daadwerkelijk werkt.

Dat laatste punt is belangrijk. Ook na het plaatsen van bijvoorbeeld ionisatieapparatuur is meten de beste manier om vast te stellen of je oplossing effect heeft.

Tips voor het meten van statische elektriciteit

Ga je statische elektriciteit meten? We hebben verschillende tips waarmee je rekening kunt houden tijdens het meten.

Meet zoveel mogelijk in de ‘vrije lucht’

De beste metingen krijg je als je het statische oppervlak/product/materiaal meet terwijl er achter het materiaal vrije lucht is. Wil je bijvoorbeeld een folie meten, meet dan niet op de plek waar het over een metalen rol loopt, of terwijl het op een metalen oppervlak ligt. Omdat een static meter een elektrisch veld meet, meet hij dan ook de lading van het oppervlak eronder. Dat is in het geval van metaal 0 kV.

Meet niet op één plek

Een veelgemaakte fout is om één meting te doen en daar vervolgens conclusies aan te verbinden. Bij het meten van statische elektriciteit is het juist verstandig om meerdere punten te meten. Kijk bijvoorbeeld naar:

• het materiaal vóór de machine;
• het materiaal tijdens het proces;
• het materiaal na een bepaalde bewerking;
• verschillende kanten van het materiaal;
• verschillende posities op de baan;
• plekken waar het materiaal contact maakt met rollen of andere onderdelen.

Zelfs het verschil tussen twee meetpunten kan verrassend groot zijn. Een folie kan bijvoorbeeld op één plek 0 kV meten, terwijl je 10 centimeter verderop +20 kV meet. Wanneer je alleen op de eerste plek had gemeten, zou je ten onrechte kunnen concluderen dat er nauwelijks sprake is van statische elektriciteit.

Meet onder de omstandigheden waarin het probleem ontstaat

Ook het moment van meten is belangrijk. De hoeveelheid statische elektriciteit wordt door verschillende factoren beïnvloed, zoals de processnelheid, materialen en luchtvochtigheid. Meet daarom bij voorkeur tijdens het daadwerkelijke productieproces en op het moment waarop het probleem optreedt. Heb je bijvoorbeeld vooral problemen met folie tijdens een bepaalde productiesnelheid? Meet dan tijdens die productiesnelheid. Treedt het probleem vooral op bij droog weer? Meet dan ook onder die omstandigheden. Op die manier krijg je een veel betrouwbaarder beeld van de situatie.

Heb je meerdere statische producten? Meet ze (ook) apart

Het (ook) apart meten van statische producten is cruciaal. De static meter meet namelijk een veld. Als je bijvoorbeeld een bak met producten hebt waarvan de helft -50kV statische lading heeft en de andere helft +50kV, kan het dus zo zijn dat je met je static meter vrijwel geen statische lading meet. Dit zien we vooral veel bij producenten van kleine spuitgietproducten.

Statische elektriciteit meten vóór én na ionisatie

Een static meter is niet alleen handig om een probleem te vinden. Je kunt hem ook gebruiken om het effect van een oplossing te controleren. Stel dat je op een kunststof materiaal +15 kV meet. Vervolgens plaats je een ionisatiestaaf om de statische lading te neutraliseren. Dan wil je natuurlijk weten of de statische lading daadwerkelijk afneemt. Door opnieuw te meten kun je het verschil objectief vaststellen. Je hoeft dan niet meer af te gaan op de vraag of het probleem “minder lijkt”. Je meet simpelweg vóór de oplossing en na de oplossing. Dat maakt een static meter een belangrijk hulpmiddel bij het oplossen van elektrostatische problemen.

Je hebt de statische elektriciteit gemeten, en nu?

Op basis van je metingen weet je welke waarden er aanwezig zijn in jouw proces. Vervolgens kun je die gaan interpreteren. Hiervoor hanteren wij altijd de volgende grenswaarden:

• 0 – 0,5 kV: geen problemen
• 0,5 – 2 kV: lichte aantrekking van stof, kans op lichte schokken
• 2 – 5 kV: aantrekking van stof, meer kans op lichte schokken, materialen plakken aan elkaar
• 5 – 10 kV: kans op schokken, procesverstoringen, veiligheidsrisico’s
• 10+ kV: pijnlijke schokken, kans op serieuze procesverstoringen en mogelijk gevaarlijke situaties

Meer over de grenswaarden lees je in dit blog.

Begin morgen al met meten

Heb je regelmatig te maken met problemen door statische elektriciteit, maar heb je nog geen static meter? Dan raden we zeker aan om er een aan te schaffen. En heb je nu een probleem dat je morgen al gemeten wilt hebben? Geen probleem. Onze static meters zijn standaard op voorraad. Kies voor de 715 static meter als je statische elektriciteit wilt meten in ‘gewone’ industriële toepassingen. Werk je in een omgeving waar ATEX-certificering vereist is? Dan kies je voor de EX-715 static meter. Wil je een static meter bestellen? Bel dan even met Lars, hij regelt het direct.

Meer weten over het meten van statische elektriciteit?

Wil je zien hoe je met een static meter in de praktijk statische elektriciteit meet? Bekijk dan ook onze Youtube-video over het meten van statische elektriciteit. Heb je nog vragen of wil je een static meter bestellen? Neem dan vooral contact op met Lars via onderstaande gegevens.